Поўная назва (для бібліяграфій)

Высоцкая А. «Жыццё» і «смерць»: канатацыя сімвалічных пазіцый у беларускім народным сонніку і наратывах пра сон канца ХІХ ‒ пачатку ХХІ ст. // Беларускі фальклор: матэрыялы і даследаванні. Збор.навуковых прац. Вып. 6. – Мінск: Беларус. навука, 2019. С. 195-212.

Title (EN)

‛Life’ & ‛Death’: The connotation of symbolic positions in the Belarusian national dream book and narratives about the dream of the end of the ХІХ ‒ beginning of the ХХІ centuries

Гады публікацыі

Звязаныя лакацыі

Аннотация

Исследуется снотолковательный феномен в белорусской традиционной культуре. Основой исследования послужили фольклорные материалы, собранные в 2000-х гг. на территории Белорусского Подвинья, а также немногочисленные сонники, собранные фольклористами на территории современной Республики Беларусь за прошедшие столетия. Для наглядности механизмов интерпретации внимание было обращено на самый часто цитируемый в полевых материалах мотив проскопических сновидений – вопрос жизни и смерти.

Были выявлены многочисленные устойчивые позиции народного сонника, предвещающие скорую смерть либо выздоровление, которые практически не изменили своего значения за столетие. Однако было также замечено, что ряд значений претерпел эволюционные изменения, либо исчез вовсе в ситуации распространения деструктивных процессов в традиционной культуре сегодня.

Показывается, что снотолковательная традиция не сводится лишь к механическому подставлению «знака сна» под «знак реальности». Психология сна в фольклоре достаточно глубокая и всегда находится на грани энтропии сознания живого реального человека и упорядоченности традиционной культуры. Расказчик имеет довольно широкую свободу в интерпретации сна, самостоятельно выбирая семантическую доминанту и факультативные элементы нарратива согласно своим внутренним побуждениям и эмоциональной настроенности. При этом, как показывает практика, в таких случаях все же информант редко выходит за рамки принятых воззрений и органично инкорпорирует свой сновидческий опыт в традиционную картину мира.

Таким образом, жанр характеризуется упорядоченностью и вариативностью, устойчивостью и гибкой изменчивостью одновременно, что действительно парадоксально и феноменально.

Ключевые слова: фольклор, сон, традиционная культура, миф, картина мира.

Summary

In this work the phenomenon of dreams interpretation in Belarussian Traditional culture is investigated.

The study is based on folklore materials collected in the 2000s. on the territory of the Belarusian Dzvina Region, as well as a few dream books assembled by folklorists in the territory of the modern Republic of Belarus over the past centuries. For clarity of the mechanisms of interpretation, attention was drawn to the most often encountered in the field materials motif of prophetic dreams ‒ a matter of life and death.

Numerous stable points of the folk dream book have been revealed, predicting an imminent death or recovery, which practically did not change their significance over a century. However, it was also noted that a number of interpretations underwent evolutionary changes or disappeared because of destructive processes in traditional culture today.

It is shown that the dream interpretation tradition is not reduced only to the mechanical substitution of the ‛dream pattern’ by the ‛reality pattern’. The psychology of dreaming in folklore is quite deep and is always on the edge of entropy of the consciousness of a living real person and the orderliness of traditional culture. The narrator is quite free in the interpretation of dreams, independently choosing the semantic dominant and facultative elements of the narrative according to his inner motives and emotional mood. In such cases, the informant rarely goes beyond the bounds of accepted views and organically incorporates his dream experience into the traditional picture of the world.

Thus, the genre is characterized by order and variability, stability and flexibility at the same time, what is really paradoxical and phenomenal.

Keywords: folklore, dream, traditional culture, myth, worldview.

Артыкула яшчэ няма ў медыятэцы :(
Гэта кэшаваныя старонка. Апошняя сінхранізацыя з базай - 29.05.2021 04:09:39

Маеце пытанне ці заўвагу? Напішыце ў каментары. Звяртаем увагу, што каментары са спасылкамі і ад неаўтарызаваных аўтараў прэмадэруюцца.

Відэакурсы па этнаграфіі

Самы час вучыцца анлайн! Нашы відэакурсы размешчаны на адукацыйнай платформе Stepik.org і акрамя відэа утрымліваюць праверачныя тэсты для самакантролю.

Запісацца

Выкладчык: Уладзімір Лобач

Аб’ём: 70 урокаў, 14 гадзін відэа, 127 тэставых пытанняў

Курс прапануе паглыбленае азнаямленне з этнічнай гісторыяй і этнакультурнай спецыфікай Беларусі. Прадстаўлены лекцыі па раздзелах і тэмах вучэбнай праграмы "Этнаграфія Беларусі", якая выкладаецца аўтарам у Полацкім дзяржаўным універсітэце.

Запісацца

Выкладчык: Зміцер Скварчэўскі

Аб’ём: 13 урокаў, 2 гадзіны відэа, 100 тэставых пытанняў

Сярод разнастайных аспектаў беларускай міфалогіі, прадметам курсу абраны персанажны код: боствы, духі, дэманічныя істоты, героі і т.п.