Галасы адселеных вёсак

Мы не планавалі рыхтаваць гэты матэрыял. Проста падчас апрацоўкі публікацый фальклора сутыкнуліся з адсутнасцю некаторых вёсак у дасяжных базах. Аказалася, у публічным дасягу дагэтуль не было поўнага спіса вёсак, адселеных у выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС.

На наш зварот у Дэпартамент па ліквідацыі вынікаў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС мы атрымалі ніжэй прыведзены спіс. Адказ таксама ўтрымліваў колькасць выселенага насельніцтва па вёсках Магілёўскай вобласці. На жаль, у Дэпартамента не аказалася каардынат адселеных вёсак. І мы апублікавалі спіс як ёсць, бо палічылі яго важным.

Нам падалося дарэчным праілюстраваць сухі спіс жывымі ўспамінамі пра Чарнобыль, а таксама прыкладамі фальклорных запісаў, зробленых ў гэтых вёсках да катастрофы.

Ужо пасля публікацыі гэтай старонкі гісторык Вячаслаў Насевіч апрацаваў спіс вёсак, дадаўшы каардынаты і даты афіцыйнага зняцця з уліку. Ён зацяміў, што пастановы пра зняцце з уліку звычайна прымаліся праз шмат гадоў пасля рэальнага адсялення. Для многіх вёсак такія пастановы так і не былі прынятыя — пра іх проста забыліся. А ў некаторых выпадках вёскі заставаліся жылымі і існуюць дасёння (ці зніклі ў апошнія гады).

Выказваем шчырую падзяку за дапамогу ў падрыхтоўцы матэрыяла:

  • Дэпартаменту па ліквідацыі вынікаў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС пры Міністэрстве па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь і асабіста Л. Ціханавай і старшыні дэпартамента С.Г. Шпарло
  • Вячаславу Насевічу за каардынаты адселеных вёсак і даты зняцця іх з уліку.
  • Аляксандру Сцепаненка за дазвол выкарыстаць пры аздабленні матэрыяла фота з яго роднай вёскі Кісялёўка Касцюковіцкага раёна, адселенай у 1992–1994 і закапанай у зямлю ў 2015
  • Ірыне Паўловіч і ўсім удзельнікам экспедыцыі Краснаполле-2019 за запіс успамінаў
  • Анастасіі Даніловіч і Кабінету традыцыйных культур БДАМ за аўдыёпублікацыі.

Яўген Барышнікаў
Кіраўнік праекта "Этнаўсё"
26/04/2020

Марыя Сясева усталёўвае забараняльны знак, 1990
в. Кісялёўка, Касцюковіцкі раён
Фота: Аляксандр Сцепаненка

Успаміны пра Чарнобыльскую аварыю

Фрагменты гутарак са старажыламі, запісаныя летам 2019 года ў Краснапольскім раёне. У гэтым раёне з-за радыяцыі было адселена 59 вёсак.

Экспедыцыя: Краснаполле-2019

Архіў: РМГА "Студэнцкае этнаграфічнае таварыства"

Запісы: Кацярына Аракчэева, Ганна Шаруба, Зорычава Вольга, Марыя Варахоб, Вольга Семчанка, Аксана Кургузава, Марыя Філіпчык

Кіраўнік экcпедыцыі: Ірына Паўловіч

Песні адселеных вёсак

Мы падабралі* некалькі запісаў, зробленых ў адселеных вёсках яшчэ да катастрофы.

в. Ачоса-Рудня, Добрушскі раён

Усе жыхары, 65 сем’яў, пераселеныя ў 1990–1992.

в. Барталамееўка, Веткаўскі раён

Усе 340 сем’яў пераселеныя ў 1992 годзе ў чыстыя месцы

в. Дзёрнавічы, Нараўлянскі раён

Усе 308 сем’яў пераселеныя, пераважна ў Светлагорскі раён

в. Ломыш, Хойніцкі раён

Жыхары пераселены ў траўні 1991 г.

в. Тульгавічы, Хойніцкі раён

Жыхары адселены ў 1995

Маштабы адсялення

Паводле інфармацыі Дэпартамента па ліквідацыі вынікаў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС МНС Беларусі, у Гомельскай і Магілёўскай абласцях было адселена:

448 вёсак

18539 чалавек*

* Лічбы насельніцтва — толькі па Магілёўскай вобласці

Колькасць адселеных вёсак, па раёнах:

Пералік населеных пунктаў, якія былі адселеныя

Спіс складзены на падставе распарадчых дакументаў, якімі прымаліся рашэнні аб адсяленні населеных пунктаў, пацярпелых у выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС. У дужках паззнаана колькасць адселенага насельніцтва.

Магілёўская вобласць

Быхаўскі раён

  1. Александроў / Александров (20)

Касцюковіцкі раён

  1. Азярэц / Озерец (30)
  2. Астравок / Островок (65)
  3. Брацькавічы / Братьковичи (354)
  4. Вараноўка / Вороновка (96)
  5. Ветухна / Ветухна (584)
  6. Віроўка / Вировка (90)
  7. Восаў / Осов (106)
  8. Вялікі Бор / Великий Бор (245)
  9. Гайкоўка / Гайковка (82)
  10. Гарбавічы / Горбовичи (40)
  11. Гутка / Гутка (57)
  12. Дзяражня / Деряжня (573)
  13. Доўгі Лог / Долгий Лог (103)
  14. Дубраўка / Дубровка (120)
  15. Дубянец / Дубиец (123)
  16. Зарэчча / Заречье (70)
  17. Калодзецкая / Колодезская (374)
  18. Кісялёўка / Киселёвка (194)
  19. Клеткі / Клетки (143)
  20. Клеявічы-2 / Клеевичи-2 (236)
  21. Краснамаскоўскі / Красномосковский (12)
  22. Крывая Ніва / Кривая Нива (172)
  23. Ленінскі / Ленинский (4)
  24. Малы Хоцімск / Малый Хотимск (244)
  25. Мамонаўка / Мамоновка (18)
  26. Марозаўка / Морозовка (63)
  27. Мокрае / Мокрое (220)
  28. Мялоўка / Меловка (47)
  29. Печанеж / Печенеж (162)
  30. Правідэнец / Провиденец (31)
  31. Прудок / Прудок (62)
  32. Рвенск / Рвенск (208)
  33. Саматэвічы / Самотевичи (1047)
  34. Скалін / Скалин (115)
  35. Тарасаўка / Тарасовка (35)
  36. Хамінка / Хоминка (10)
  37. Чырвоны Вугал / Червоный Угол (20)
  38. Чытавыя / Читовые (16)

Клімавіцкі раён

  1. Аляксандраўка / Александровка (42)
  2. Будзішча / Будище (37)
  3. Горкі / Горки (67)
  4. Гарадзешня-1 / Городешня-1 (57)
  5. Гарадзешня-2 / Городешня-2 (17)
  6. Дзяражня / Деряжня (53)
  7. Замашэнне / Замошенье (24)
  8. Ігнатаўка / Игнатовка (38)
  9. Канчары / Канчары (21)
  10. Кіслядь / Кислядь (9)
  11. Кашанаўка / Кошановка (32)
  12. Савінічы / Савиничи (364)
  13. Селішча / Селище (130)
  14. Студзянец / Студенец (166)
  15. Цітаўка / Титовка (82)
  16. Шышкоўка / Шишковка (2)

Краснапольскі раён

  1. Антонаўка / Антоновка (11)
  2. Асінавы / Осиновый (11)
  3. Асінаўка / Осиновка (0)
  4. Баравая / Боровая (27)
  5. Беразякі-1 / Березяки-1 (252)
  6. Беразякі-2 / Березяки-2 (155)
  7. Болін / Болин (86)
  8. Восаў / Осов (46)
  9. Высокі Борак / Высокий Борок (353)
  10. Вялікі Восаў / Большой Осов (111)
  11. Гарадок / Городок (19)
  12. Гарэзна / Горезна (127)
  13. Гатавец / Готовец (195)
  14. Гацкевіч / Гацкевич (10)
  15. Горна / Горна (131)
  16. Госліў / Гослев (21)
  17. Драгамілава / Драгомилово (45)
  18. Драгатынь / Драготынь (112)
  19. Дуброўка / Дубровка (48)
  20. Дубяец / Дубеец (17)
  21. Ельня / Ельня (125)
  22. Жалезніца / Железница (69)
  23. Жаліжжа / Желижье (106)
  24. Завадак / Заводок (363)
  25. Какойскі / Какойский (97)
  26. Калінавы Бор / Калиновый Бор (7)
  27. Калініна / Калинина (43)
  28. Карма Доўгая / Корма Долгая (66)
  29. Карма Пайкі / Корма Пайки (234)
  30. Касцюкоўка / Костюковка (6)
  31. Краснае Знамя / Красное Знамя (42)
  32. Красназвёздны / Краснозвездный (15)
  33. Красная Зара / Красная Заря (40)
  34. Крутараў / Круторов (17)
  35. Ласінка / Лосинка (12)
  36. Малы Восаў / Малый Осов (105)
  37. Мануйлы / Мануйлы (81)
  38. Мар`іна Буда / Марьина Буда (73)
  39. Мхінічы / Мхиничи (253)
  40. Новая Ельня / Новая Ельня (440)
  41. Нярадаўка / Нерядовка (19)
  42. Паджалезніца / Поджелезница (61)
  43. Петровічы / Петровичи (32)
  44. Радзілеў / Радилев (65)
  45. Расамаха-1 / Росомаха-1 (34)
  46. Расамаха-2 / Росомаха-2 (25)
  47. Раўнішча / Ровнище (91)
  48. Рэпішча / Репище (0)
  49. Сасновіца-1 / Сосновица-1 (74)
  50. Сасновіца-2 / Сосновица-2 (5)
  51. Сасноўскі Хутар / Сосновский Хутор (13)
  52. Старая Буда / Старая Буда (126)
  53. Сцяпанаў Хутар / Степанов хутор (42)
  54. Топкае / Топкое (32)
  55. Чэрнін / Чернин (0)
  56. Чэрня / Черня (14)
  57. Шалухоўка / Шелуховка (31)
  58. Шыракаўвелле / Широкоувелье (99)
  59. Якушоўка / Якушевка (53)

Слаўгарадскі раён

  1. Бахань / Бахань (517)
  2. Дабранка / Добрянка (184)
  3. Добры Дуб / Добрый Дуб (222)
  4. Дубраўка / Дубровка (91)
  5. Жаролы / Жерёлы (165)
  6. Запалянне / Заполянье (33)
  7. Кашалёва / Кошелев (42)
  8. Кліны / Клины (50)
  9. Красная Слабада / Красная Слобода (167)
  10. Кулікоўка-1 / Куликовка-1 (296)
  11. Кулікоўка-2 / Куликовка-2 (238)
  12. Пчэльня / Пчельня (54)
  13. Рабінаўка / Рябиновка (256)
  14. Селіўча / Селище (15)
  15. Старынка / Старинка (343)
  16. Сяргееўка / Сергеевка (50)

Чэрыкаўскі раён

  1. Асавец / Осовец (6)
  2. Астравы / Островы (3)
  3. Бакунавічы / Бакуновичи (281)
  4. Бліжняя Рэчыца / Ближняя Речица (70)
  5. Вепрын / Веприн (1048)
  6. Дубраўка / Дубровка (96)
  7. Журавель / Журавель (120)
  8. Зябень / Зябень (83)
  9. Калюцін / Калютин (10)
  10. Камаровічы / Комаровичи (355)
  11. Каменка / Каменка (75)
  12. Кліны / Клины (42)
  13. Лісань / Лисань (67)
  14. Лысаўка / Лысовка (1)
  15. Малінаўка / Малиновка (386)
  16. Манастырок / Монастырёк (44)
  17. Новамалінаўка / Новомалиновка (78)
  18. Піленка / Пиленка (29)
  19. Сцепанаў / Степанов (77)
  20. Таржоў / Торжев (10)
  21. Ушакі / Ушаки (365)
  22. Холменка / Холменка (65)
  23. Чудзяны / Чудяны (386)

Гомельская вобласць

Брагінскі раён

  1. Асіннік / Осинник
  2. Астрагляды / Острогляды
  3. Багушы / Богуши
  4. Выграбная Слабада / Выгребная Слобода
  5. Вязок / Вязок
  6. Вяльмоў / Вельмов
  7. Вярховая Слабада / Верховая Слобода
  8. Глухавічы / Глуховичи
  9. Жалібор / Желибор
  10. Жэрднае / Жердное
  11. Залессе / Залесье
  12. Ільічы / Ильичи
  13. Казялужцы / Козелужцы
  14. Калыбань / Колыбань
  15. Капоранка / Капоренка
  16. Капоранскія Ляды / Капоренские Ляды
  17. Красная Гара / Красная Гора
  18. Красная Горка / Красная Горка
  19. Круг-Рудка / Круг-Рудка
  20. Крукі / Крюки
  21. Кулажын / Кулажин
  22. Людзівіноў / Людвинов
  23. Ляды / Ляды
  24. Мікулічы / Микуличи
  25. Міхалёўка / Михалевка
  26. Нежыхаў / Нежихов
  27. Новы Сцепанаў / Новый Степанов
  28. Нудзічы / Нудичи
  29. Пасека / Пасека
  30. Пасудава / Посудово
  31. Перасяцінец / Пересетинец
  32. Пецькаўшчына / Петьковщина
  33. Печы / Печи
  34. Піркі / Пирки
  35. Прыстанскае / Пристанское
  36. Пучын / Пучин
  37. Рафалаў (пасёлак) / Рафалов (поселок)
  38. Скароднае / Скородное
  39. Спярыжжа / Сперижье
  40. Стары Сцепанаў / Старый Степанов
  41. Старыя Ляды / Старые Ляды
  42. Сувіды / Сувиды
  43. Хатуча / Хатуча
  44. Чыкалавічы / Чикаловичи
  45. Чэрнеў / Чернев
  46. Шчарбіны / Щербины
  47. Ясменцы / Ясменцы
  48. Ясяні / Ясени

Буда-Кашалёўскі раён

  1. Андрэеўка / Андреевка
  2. Баркі / Борки
  3. Баявы / Боевой
  4. Васход / Восход
  5. Вясёлы Курган / Веселый Курган
  6. Вясёлы Пахар / Веселый Пахарь
  7. Герой / Герой
  8. Доўгі / Долгий
  9. Засценны / Застенный
  10. Зацішша / Затишье
  11. Калацін / Колотин
  12. Ліпа / Липа
  13. Лугінічы / Лугиничи
  14. Лук’янаў / Лукьянов
  15. Мікольск / Никольск
  16. Новае Забалацце / Новое Заболотье
  17. Новая Гута / Новая Гута
  18. Новая Ліпа / Новая Липа
  19. Новы Свет / Новый Свет
  20. Прысеншчына / Присенщина
  21. Салаўёўка / Соловьевка
  22. Уютны / Уютный
  23. Харошаўка / Хорошевка

Веткаўскі раён

  1. Акшынка / Акшинка
  2. Амяльное / Амельное
  3. Барба / Борьба
  4. Барталамееўка / Бартоломеевка
  5. Беседзь / Беседь
  6. Быкавец / Быковец
  7. Васток / Восток
  8. Вераб`ёўка / Воробьевка
  9. Восава / Осово
  10. Выгар / Выгор
  11. Габраўка / Габровка
  12. Гарусты / Гарусты
  13. Гібкі / Гибки
  14. Гута / Гута
  15. Гутка / Гутка
  16. Залужжа / Залужье
  17. Зарэчча / Заречье
  18. Ірынаўка / Ириновка
  19. Калінін / Калинин
  20. Камылін / Камылин
  21. Косіцкая / Косицкая
  22. Красны Пуць / Красный Путь
  23. Купрэеўка / Купреевка
  24. Ляскі / Лески
  25. Несцераўка / Нестеровка
  26. Новаіванаўка / Новоивановка
  27. Новы Малкаў / Новый Малков
  28. Новыя Грамыкі / Новые Громыки
  29. Пабужжа / Побужье
  30. Падкаменне / Подкаменье
  31. Падлогі / Подлоги
  32. Падлужжа / Подлужье
  33. Папсуеўка / Попсуевка
  34. Пацёсы / Потесы
  35. Першамайскі / Первомайский
  36. Петраполле / Петрополье
  37. Петухоўка / Петуховка
  38. Пралетарскі / Пролетарский
  39. Рашыцельны / Решительный
  40. Рудня-Гулева / Рудня-Гулева
  41. Рудня-Шлягіна / Рудня-Шлягина
  42. Рыслаўль / Риславль
  43. Рэчкі / Речки
  44. Сівінка / Сивинка
  45. Скачок / Скачек
  46. Старое Закружжа / Старое Закружье
  47. Стары Малкаў / Старый Малков
  48. Старыя Грамыкі / Старые Громыки
  49. Сымонаўка / Симоновка
  50. Сяліцкая / Селицкая
  51. Усохі / Усохи
  52. Ухова / Ухово
  53. Уютны / Уютный
  54. Хізы / Хизы
  55. Чырвоны Кут / Красный Угол

Добрушскі раён

  1. Ачэса-Рудня / Очесо-Рудня
  2. Бярозкі / Березки
  3. Вылева / Вылево
  4. Вялікі Лес / Большой Лес
  5. Дубецкае / Дубецкое
  6. Зайцаў / Зайцев
  7. Закапыцце / Закопытье
  8. Калодзе / Колодье
  9. Кругоўка / Круговка
  10. Марозаўка / Морозовка
  11. Млынок / Млынок
  12. Плоскае / Плоское
  13. Пянное / Пенное
  14. Селішча-2 / Селище-2
  15. Чырвонае Знамя / Красное Знамя
  16. Чырвоны Лог / Красный Лог
  17. Ясная Даліна / Ясная Долина

Ельскі раён

  1. Асавы / Осовы
  2. Везцы / Везцы
  3. Глазкі / Глазки
  4. Кузьмічы / Кузьмичи
  5. Патапы / Потапы
  6. Шышкі / Шишки
  7. Шыя / Шия

Кармянскі раён

  1. Баравая Глінка / Боровая Глинка
  2. Бервяны / Бервена
  3. Бурны / Бурный
  4. Васільеўка / Васильевка
  5. Восаў / Осов
  6. Гарадок / Городок
  7. Жавуніца / Жауница
  8. Забалацкае / Заболоцкое
  9. Залатаміно / Золотомино
  10. Касцюкоўка / Костюковка
  11. Косель / Косель
  12. Косельскі Прудок / Косельский Прудок
  13. Красны Бор / Красный Бор
  14. Курганіца / Курганица
  15. Курганне / Курганье
  16. Лабыроўка / Лобыревка
  17. Лазовіца / Лозовица
  18. Луначарскі / Луначарский
  19. Малашкі / Малашки
  20. Малянік / Маленик
  21. Рассвет / Рассвет
  22. Салабута / Салабута
  23. Струмень / Струмень
  24. Труд / Труд
  25. Хляўно / Хлевно
  26. Ясень / Ясень

Лельчыцкі раён

  1. Воранаў / Воронов

Нараўлянскі раён

  1. Акопы / Окопы
  2. Антонаўка / Антоновка
  3. Асіпоўка / Осиповка
  4. Баравічы / Боровичи
  5. Белабярэжская Рудня / Белобережская Рудня
  6. Белая Сарока / Белая Сорока
  7. Белы Бераг / Белый Берег
  8. Бук / Бук
  9. Бярозаўка / Березовка
  10. Вуглы / Углы
  11. Вяжышча / Вяжище
  12. Вяпры / Вепры
  13. Гамарня / Гамарня
  14. Данілееўка / Данилеевка
  15. Даўляды / Довляды
  16. Дворышча / Дворище
  17. Дзернавічы / Дерновичи
  18. Дуброва / Дуброва
  19. Карпавічы / Карповичи
  20. Лісава / Лисава
  21. Ліхаўня / Лиховня
  22. Лубень / Лубень
  23. Міхайлаўка / Михайловка
  24. Надтачаеўка / Надточаевка
  25. Новы Майдан / Новый Майдан
  26. п. Леніна / п. Ленина
  27. Радамля / Радомля
  28. Ражава / Рожава
  29. Раманаўка / Романовка
  30. Смалегаў / Смолегов
  31. Смалегаўская Рудня / Смолеговская Рудня
  32. Хаткі / Хатки
  33. Хільчыха / Хильчиха
  34. Хутар-Лес / Хутор-Лес
  35. Цешкаў / Тешков
  36. Ціхін / Тихин
  37. Чапаеўка / Чапаевка
  38. Чырвоны Барэц / Червоный Борец
  39. Ясянок / Ясенок

Хойніцкі раён

  1. Амелькаўшчына / Омельковщина
  2. Аравічы / Оревичи
  3. Бабчын / Бабчин
  4. Баршчоўка / Борщевка
  5. Буда / Буда
  6. Варацец / Воротец
  7. Гнездзінка / Гнездинка
  8. Губарэвічы / Губаревичи
  9. Дронькі / Дроньки
  10. Кажушкі / Кожушки
  11. Каралін / Каралин
  12. Краснаселле / Красноселье
  13. Ламачы / Ломачи
  14. Леніна / Ленина
  15. Ломыш / Ломыш
  16. Людзвін / Людвин
  17. Лясок / Лесок
  18. Малочкі / Молочки
  19. Масаны / Масаны
  20. Мокіш / Мокиш
  21. Новакухнаўшчына / Новокухновщина
  22. Новапакроўск / Новопокровск
  23. Пагоннае / Погонное
  24. Пальміра / Пальмира
  25. Петраш / Петраш
  26. Плоскае / Плоское
  27. Радзін / Радин
  28. Руднае / Рудное
  29. Рудыя / Рудые
  30. Сінцы / Синцы
  31. Слабада / Слобода
  32. Смірноў / Смирнова
  33. Сокал / Сокол
  34. Тульгавічы / Тульговичи
  35. Уласы / Уласы
  36. Хвашчоўка / Хвощевка
  37. Чамкоў / Чемков
  38. Чахі / Чехи
  39. Чырвонае Возера / Красное Озеро
  40. Чырвоная Зара / Красная Заря
  41. Чырвоны Рог / Красный Рог

Чачэрскі раён

  1. Аляксееўка / Алексеевка
  2. Асінаўка / Осиновка
  3. Баброўскі / Бобровский
  4. Беліца / Белица
  5. Болтава / Болтово
  6. Брацтва / Братство
  7. Вольск / Вольск
  8. Гута Асінаўская / Гута Осиновская
  9. Дубраўка / Дубровка
  10. Дудзічы / Дудичи
  11. Загор’е / Загорье
  12. Закрынічча / Закриничный
  13. Зара / Заря
  14. Зялены Мох / Зеленый Мох
  15. Канавы / Канавы
  16. Краснае / Красное
  17. Лукомскія Паплавы / Лукомские Поплавы
  18. Максімаўка / Максимовка
  19. Наўхавічы / Науховичи
  20. Новазарэчча / Новозаречье
  21. Новахалочча / Новохолочье
  22. Новы Шлях / Новый Путь
  23. Падасоўе / Подосовье
  24. Падлужжа / Подлужье
  25. Падыгрушка / Подыгрушка
  26. Палам / Палом
  27. Паскубаўка / Поскубовка
  28. Пралетарскі / Пролетарский
  29. Рудня-Дудзіцкая / Рудня-Дудичская
  30. Салтанаўка / Салтановка
  31. Самсонаўка / Самсоновка
  32. Слабодка / Слободка (Залесский с/с)
  33. Слабодка / Слободка (Ровковичский с/с)
  34. Сябровічы / Себровичи
  35. Шапатовіцкія Паплавы / Шепотовичские Поплавы
  36. Шапатовічы / Шепотовичи
  37. Шапрудаўка / Шапрудовка
  38. Ясная Паляна / Ясная Поляна

У Беларусі ў 2019 заставаліся 2143

сельскіх населеных пункты, размешчаных у зонах радыёактыўнага забруджвання

У іх пражывалі 286 262 чалавек
Крыніца: Нацыянальны статыстычны камітэт

Каментары

Падзяліцеся ў каментарах сваімі ўспамінамі і думкамі аб адселеных вёсках.
Яны будуць жыць, пакуль мы пра іх будзем памятаць.