Поўная назва (для бібліяграфій)

Валодзіна, Т. Канструяванне традыцыі. У пошуках цмока / Т. Валодзіна // Беларускі фальклор: матэрыялы і даследаванні: зб. навук. пр. – Мінск : Беларус. навука, 2021. – Вып. 8. – С. 61–93.

Title (EN)

Valodzina T. Kanstrujavannie tradycyi. U pošukach cmoka [Construction of tradition. In search of the cmok], Bielaruski falklor: materyjaly i dasliedavanni, 2021, iss. 8, pp. 61–93.

Гады публікацыі

Аннотация

ТАТЬЯНА ВОЛОДИНА
КОНСТРУИРОВАНИЕ ТРАДИЦИИ. В ПОИСКАХ ЦМОКА

Характерным явлением для современной городской культуры стал поиск брендов и соответствующее целенаправленное конструирование локальных знаков с опорой на фольклорную культуру. Как «возрождение архаики» и «местный феномен» последние десять лет артикулируется внимание к одному из персонажей белорусской мифологии – цмоку. Цмоку (дракону) возведен памятник, проводился ежегодный фестиваль «В гостях у Лепельского цмока», обсуждалась и инициатива по закреплению за цмоком права быть туристическим и даже национальным брендом Беларуси. В статье анализируются символические средства и дискурсивные стратегии, которые использовались для создания бренда, изучаются механизмы изобретения новых традиций, стратегии их легитимации, рассматривается роль медиа в этом процессе.

Отдельное внимание уделяется вопросам христианского и дохристианского в многослойной семантике образа цмока, проводится соотнесение архетипа змея с его более поздними интерпретациями. Фольклорный материал свидетельствует о приоритетах, связанных со змееборческими мифами и так называемой практической мифологией, воплощенной в сюжете о духе-обогатителе. Постулируемая организаторами фестиваля апелляция к произведению В.кевича на деле свидетельствует о незнании и непонимании литературных образов. Пример с «поисками цмока» показал, как обращение к глубоким реконструкциям вплоть до воспроизведения архетипа и вообще архаизация фольклорного факта в современных общественно-культурницких проектах направляется не на исследование прошлого, а на объяснение и, особенно в случае лепельского фестиваля, оправдание настоящего. Подобным проектам присуща субъективная интерпретация и переосмысление выбранного элемента, что, в свою очередь, приводит к присвоению новых значений, не присущих ранее. Не прошлое определяет масштаб сегодняшних новых фестивалей, оно лишь переписывается в соответствии с новыми социальными обстоятельствами и требованиями.

Ключевые слова: мифология, демонологический персонаж, конструирование традиции, дракон, цмок, Владимир Короткевич, фестивали, бренд.

Summary

TATSIANA VALODZINA
CONSTRUCTION OF TRADITION. IN SEARCH OF THE CMOK

The search for brands and the corresponding purposeful construction of local symbols based on folk culture has become a characteristic phenomenon for modern urban culture. Over the last ten years, much attention has been paid to a popular character of Belarusian mythology – the cmok (“dragon”) – as a «revival of the archaic» and a “local phenomenon”. The cmok was celebrated with sculptures and an annual festival “Visiting the Liepieĺ Cmok”, as well as a recent campaign to secure the cmok as a touristic and even the national brand of Belarus. The article analyzes the symbolic means and discursive strategies that were used to create the brand, studies the mechanisms for inventing new traditions, strategies for their legitimation, and examines the role of media in this process. Special attention is paid to the issues of correlating the Christian and the pre-Christian in the multilayer semantics of the image of the cmok, while the archetype of the serpent is correlated with its later interpretations. The folklore material testifies to the priorities associated with the serpent-slayer myths and the so-called practical mythology embodied in the subject of the spirit of enrichment. The organizers’ appeal to the works of Uladzimir Karatkevich in fact testifies to ignorance and misunderstanding of literary images. The example with the “searching for the Cmok” demonstrated how the appeal to deep reconstructions, including the reproduction of the archetype and, in general, the archaization of the folklore facts in modern social and cultural projects is aimed at explaining and, especially in the case of the Liepieĺ festival, justifying the present, rather than at studying the past. Subjective interpretation and rethinking of the selected element is inherent in such projects, which, in turn, leads to the assignment of new values that were not previously inherent. It is not the past that determines the scale of contemporary festivals. It is rewritten in accordance with new social circumstances and requirements.

Keywords: mythology, construction of tradition, mythological character, dragon, Cmok, Uladzimir Karatkevich, festivals, brand.

* Памер праглядальніка дакумента можна мяняць, пацягнуўшы за правы ніжні яго кут
Калі праглядальнік пусты, паспрабуйце перазагрузіць старонку ці перайдзіце па спасылцы ў полі "Дзе пачытаць".
Гэта кэшаваныя старонка. Апошняя сінхранізацыя з базай - 20.04.2021 11:00:12

Маеце пытанне ці заўвагу? Напішыце ў каментары. Звяртаем увагу, што каментары са спасылкамі і ад неаўтарызаваных аўтараў прэмадэруюцца.

Відэакурсы па этнаграфіі

Самы час вучыцца анлайн! Нашы відэакурсы размешчаны на адукацыйнай платформе Stepik.org і акрамя відэа утрымліваюць праверачныя тэсты для самакантролю.

Запісацца

Выкладчык: Уладзімір Лобач

Аб’ём: 70 урокаў, 14 гадзін відэа, 127 тэставых пытанняў

Курс прапануе паглыбленае азнаямленне з этнічнай гісторыяй і этнакультурнай спецыфікай Беларусі. Прадстаўлены лекцыі па раздзелах і тэмах вучэбнай праграмы "Этнаграфія Беларусі", якая выкладаецца аўтарам у Полацкім дзяржаўным універсітэце.

Запісацца

Выкладчык: Зміцер Скварчэўскі

Аб’ём: 13 урокаў, 2 гадзіны відэа, 100 тэставых пытанняў

Сярод разнастайных аспектаў беларускай міфалогіі, прадметам курсу абраны персанажны код: боствы, духі, дэманічныя істоты, героі і т.п.