:: calculation
2015
Загаловак text
Дуда: можна і без аўтэнтыкі?
Спасылка embed
дасяжна толькі ў поўнай версіі
Дата публікацыі date
06.06.2015
Катэгорыя category
навіны
Поўны тэкст text

Дуда: можна і без аўтэнтыкі?

№ 23 (1201) 06.06.2015 - 12.06.2015 г

Выдатнае свята падарылі беларускія дудары пад канец вясны. 30 мая прайшоў Фестываль сярэднявечнай і фальклорнай музыкі “Дударскі фэст-2015”, што ладзіцца з 1992 года (з 2006-га — штогод). Арганізатарам яго, як зрэшты і многіх папярэдніх фестываляў, з’яўляецца дудар Зміцер Сасноўскі. Мэта ж падзеі — раскрыць невядомыя старонкі беларускай культуры і паказаць дуду ва ўсім ейным харастве (дарэчы, акрамя дудаў, нашы майстры вырабляюць таксама шведскія “sakspipa” і нямецкія “dudelzak”).

У лік пяці нацыянальных старадаўніх інструментаў — лютня, колавая ліра, гуслі, сурма — дуда якраз і ўваходзіць. У Беларусі вядомая яшчэ адна яе назва — муцянка (або мацянка). Асноўнай рысай, якая адрознівае дуду ад іншых інструментаў, — мех (бурбалка), які вырабляецца са скуры жывёл: казы, цяляці, барсука.

Праграма “Дударскага фэсту-2015” пачалася з канферэнцыі “Захаванне дударскай традыцыі Прыбалтыйскага рэгіёна”. Прадстаўнікі гуртоў, творчасць якіх звязана з ужываннем дуды, навукоўцы, даследчыкі, музычныя майстры абмяняліся тэарэтычным і практычным вопытам. Так, гарачыя дыскусіі разгарнуліся з нагоды таго, захаваць інструмент у яго гістарычным выглядзе з аўтэнтычным гучаннем або надаць яму навізну. Бо цяпер дуда актыўна выкарыстоўваецца і ў рок-ансамблях, спалучаючыся з магутнымі электраінструментамі.

Скажам, канцэрт фэсту завяршыўся выступам гурта “Pawa”. У арсенале яго — сярэднявечная музыка, але артысты выконваюць яе незвычайным чынам. Дуда, жалейка, цыстра, скрыпка і іншыя. Інструменты яны аб’ядноўваюць у кампазіцыях з сінтэзатарамі і электрагітарай. Уласны стыль музыкі называюць “FolkTronika”. І сапраўды, выкананыя і творча перапрацаваныя імі народныя і сярэднявечныя песні набываюць сучаснае гучанне.

Вядома, людзі, апантаныя гэтай творчасцю, з хваляваннем чакаюць цікавых зносін. І пад час фестывалю яны, што называецца, адводзяць душу. Пра гэта казаў мне малады беларускі навуковец Аляксандр Сурба, для якога выступ у канферэнцыі з дакладам з’явіўся своеасаблівай апрабацыяй ужо падрыхтаванай да абароны дысертацыі. Сурба, пераймаючы вопыт вырабу дудаў у Алеся Лася, сам стаў выдатным майстрам.

У канцэрце “Дударскага фэсту-2015” прынялі ўдзел беларускія ансамблі, у склад якіх уваходзіць дуда. Гэта — “Lity Taler”, “Стары Ольса”, “Pawa”. Спецыяльныя госці фестывалю — Аксана і Андрэй Мароз, адзіныя беларусы, якія граюць на шатландскіх дудах. Сваім выступам яны адкрылі канцэртную частку. “Адкуль жа ў вас цікавасць да гэтага інструмента?” — такое пытанне я задала Андрэю. Ён распавёў, што некаторы час, калі яшчэ не быў жанаты, жыў і працаваў у Новай Зеландыі. Там існуе вялікая шатландская дыяспара. Вось тады мой суразмоўца пачаў асвойваць ігру на тамтэйшай дудзе, а калі вярнуўся на Радзіму і ажаніўся, стаў навучаць і сваю жонку.

Разам з ансамблем “Lity Taler” выступіў танцавальны калектыў “Фламея”, які спачатку даў майстар-клас, паказаўшы гледачам розныя рухі, а затым сапраўды завёў іх для танцаў без перапынку. І гэтыя танцы працягваліся ўвесь канцэрт. Пад музыку “Lity Taler” выступаў таксама тэатр “Вір”. Артысты, што танчылі на хадулях, прадэманстравалі спрыт і выдатнае валоданне магчымасцямі цела.

Упрыгожаннем канцэрта стала выступленне “Капэлы дудароў велікапольскіх”: артысты ўпершыню прыехалі ў Беларусь з Сценшава, што ля Познані. Ансамбль існуе з 1945 года і склад яго за гэтыя гады неаднойчы змяняўся. Цяпер гэта трыа, у якім граюць маладыя Пётр Гарэцкі (дуда) і Павел Завадскі (скрыпка), а з імі і іх настаўнік Рамуальд Ендрашак (таксама дуда). Гэты масціты музыкант навучае ігры на інструменце ў пяці польскіх цэнтрах, прычым усе яго вучні граюць без нот: непасрэдна пад час ігры ідзе жывая перадача вопыту і выканальніцкіх традыцый. Урэшце, як распавялі польскія музыканты, у музычных школах іх краіны ігры на дудзе навучаюць і па нотах.

На фэсце беларускія дудары паказалі, што дуда не толькі не загінула, але і актыўна развіваецца. Выдатна, што сярод дудароў шмат маладых выканаўцаў. Значыць, традыцыя ігры на гэтым музычным інструменце працягваецца. Дарэчы, гэтым днём у школах прагучаў апошні званок, і некаторыя выпускнікі зрабілі сабе незабыўны падарунак, пабываўшы на фестывалі і ўзяўшы ўдзел у запальных скоках.

Элеанора СКУРАТАВА, музыказнаўца

СМІ app
Аўтар(ы) app
Звязаныя персаналіі app
Звязаныя калектывы (гурты, установы) app
Звязаныя сэрыі app
Карта calculation
Звязаныя лакацыі app
Тэмы app
Гэта кэшаваныя старонка. Апошняя сінхранізацыя з базай - 07.07.2018 07:55:29

Каментары

Будзем радыя заўвагам і ўдакладненням! Але каментары ад ананімаў і каментары са спасылкамі перад публікацыяй праходзяць прэмадэрацыю.