::
2013.05.25 — Пранесці намётку / Культура — штотыднёвая грамадска-асветнiцкая газета
Загаловак
Пранесці намётку
Спасылка
Дата публікацыі
25.05.2013
Катэгорыя
публіцыстыка
Анатацыя

Здаецца, што мы ведаем пра беларусаў амаль усё, але наша нацыянальная культура працягвае адкрываць даследчыкам свае таямніцы. Так адбылося і з абрадам вёскі Папшычы Глыбоцкага раёна. Гэты абрад, як аказалася, з’яўляецца адной з нешматлікіх праяў традыцыйных архаічных практык.'

Поўны тэкст

Пранесці намётку

№ 21 (1095) 25.05.2013 - 31.05.2013 г

Глыбоччына: нечаканы ракурс традыцыі

Здаецца, што мы ведаем пра беларусаў амаль усё, але наша нацыянальная культура працягвае адкрываць даследчыкам свае таямніцы. Так адбылося і з абрадам вёскі Папшычы Глыбоцкага раёна. Гэты абрад, як аказалася, з’яўляецца адной з нешматлікіх праяў традыцыйных архаічных практык.'


Штогод у Папшычах на свята Спаслання Духа Святога на апосталаў (па календары каталіцкай канфесіі) мясцовыя жыхары “носяць намётку”. Вяскоўцы збіраюцца ля прыдарожнага крыжа, пасля непрацяглых спеваў разгортваюць белае палатно — “намётку”. На яго кладуць грашовыя ахвяраванні, затым урачыстая працэсія са спевам накіроўваецца да могілкавай капліцы, дзе адбываецца святая імша. Цікава, што права несці намётку маюць толькі дзеці. Папшычане вераць у моц намёткі, у тое, што яна засцерагае вёску ад хваробаў і бед.

 

У памяці людзей захавалася паданне аб узнікненні гэтага абраду, якое мы пачулі ад Марыі Францаўны Кушнярэвіч, 1941 г. н.: “…Нашто носяць, гэтак нашыя бацькі казалі. Ну, гэта яшчэ не знаю, да вайны, ці гэта… Страшная хвароба была — халера. Усіх людзей сплош радам. Ну, што рабіць? Ужо тут блізка і гэта… Сабралася вёска. За ноч выткалі палатно. Ну, якое там што ў каго было, зняслі там і выткалі. І што рабіць? Ля вёскі была дарога вакруг даўней, круга вёскі хадзілі. Ну, сабраліся ўсе і пашлі гэтай [дарогай]. І ружанец і мадлітвы і пашлі круга вёскі ўжо прасіць Бога, каб абараніў ад гэтай халеры. І праз нескалька, ну, і цішына. Ніякія ўжо [не ўміралі]. У Зялезьках уміралі, там радам гэтыя. Уміралі, уміралі. Тады некаму тут са старых саснілася, гэта, хвароба. Кажыць: “Чаго ты прычапілася?!” (Ну, дзе ўміралі.) Ідзі ў Папшычы! (Што тут ніхто не ўміраіць). Кажыць: “Не пайду. Там рыжы сабака круга вёскі лётаіць”. Ну, і ніхто не памёр”.

 

Сёлета абрад у Папшычах праходзіў 19 мая. Для яго вывучэння і фіксацыі былі запрошаны прадстаўнікі Нацыянальнай акадэміі навук і Інстытута культуры Беларусі.

 

Спадзяёмся, што агульнымі намаганнямі абрад будзе ўключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь і ўзяты пад ахову дзяржавы.

 

Дзяніс ФІЛІПЧЫК

 

На здымках: эпізоды абраду "Намёткі".

 

Фота Таццяны МАРМЫШ

СМІ
Аўтар(ы)
Звязаныя калектывы (гурты, установы)
Карта
Звязаныя лакацыі
Тэмы
Гэта кэшаваныя старонка. Апошняя сінхранізацыя з базай - 04.02.2021 12:31:48

Маеце пытанне ці заўвагу? Напішыце ў каментары. Звяртаем увагу, што каментары са спасылкамі і ад неаўтарызаваных аўтараў прэмадэруюцца.

Відэакурсы па этнаграфіі

Самы час вучыцца анлайн! Нашы відэакурсы размешчаны на адукацыйнай платформе Stepik.org і акрамя відэа утрымліваюць праверачныя тэсты для самакантролю.

Запісацца

Выкладчык: Уладзімір Лобач

Аб’ём: 70 урокаў, 14 гадзін відэа, 127 тэставых пытанняў

Курс прапануе паглыбленае азнаямленне з этнічнай гісторыяй і этнакультурнай спецыфікай Беларусі. Прадстаўлены лекцыі па раздзелах і тэмах вучэбнай праграмы "Этнаграфія Беларусі", якая выкладаецца аўтарам у Полацкім дзяржаўным універсітэце.

Запісацца

Выкладчык: Зміцер Скварчэўскі

Аб’ём: 13 урокаў, 2 гадзіны відэа, 100 тэставых пытанняў

Сярод разнастайных аспектаў беларускай міфалогіі, прадметам курсу абраны персанажны код: боствы, духі, дэманічныя істоты, героі і т.п.