::
2014.01.18 — Каза без сала памірае... / Культура — штотыднёвая грамадска-асветнiцкая газета
Загаловак
Каза без сала памірае...
Спасылка
Дата публікацыі
18.01.2014
Катэгорыя
рэпартажы
Поўны тэкст
13 студзеня сябры РМГА "Студэнцкае этнаграфічнае таварыства" далучыліся да шчадравання ў аграгарадку “Дзятлавічы” Лунінецкага раёна. Дырэктар мясцовага Дома культуры Алена Яскевіч падтрымлівае традыцыйную культуру роднай вёскі. Акрамя шчадравання 13 студзеня, у Дзятлавічах ладзяцца Гуканне вясны на Дабравешчанне (7 красавіка), Ваджэнне куста на Троіцу, а таксама Купалле.

 

/i/content/pi/cult/463/9795/10-7.jpg

Шчадраваць пачынаюць, калі на дварэ цямнее. У гурце шчадроўнікаў ходзяць Засявальніца, Каза, Мядзведзь, Цыган з Цыганкай, Механоша і Зорканоша, гарманіст і нават Дзед Мароз, што грае на бубне. Акрамя гурта з Дома культуры, пад час абыходу нам сустрэлася яшчэ 5 калядных гуртоў, пераважна дзіцячых, але быў і адзін гурт, што складаўся з падлеткаў.

У аграгарадку побач з драўлянымі хатамі за традыцыйным штыкетнікам сустракаюцца новыя цагляныя дамы за жалезнымі платамі. Брамы, што звычайна зачыненыя, у Шчодры вечар гаспадары не замыкаюць, чакаючы гурты шчадроўнікаў.

На кожным падворку шчадраванне пачынаецца са звароту да гаспадароў, іх заклікаюць выйсці на ганак. Як толькі дзверы хаты адчыняюцца, Засявальніца абсыпае тых, хто выйшаў, жытам са словамі «Сею-сею, пасяваю, з Новым годам паздраўляю!» Потым гурт пытаецца: «Песню спяваць ці так каляды дасцё?» Звычайна гаспадары просяць паспяваць, некаторыя запрашаюць у хату, дзе гурт чакае невялічкі стол. Калі спяваюць на вуліцы, то абмяжоўваюцца адной — дзвюма песнямі. У хаце спяваюць больш, Каза скача, потым «памірае» і «ажывае» толькі тады, калі гаспадары кладуць у мех сала. Акрамя таго, даюць печыва, цукеркі, "медавуху". Пад канец абыходу Механоша аддае мех з накалядаваным Мядзведзю, самаму маладому і дужаму хлопцу ў гурце.

Завяршаецца шчадраванне ўзаемнымі зычаннямі дабрабыту між гуртом шчадроўнікаў і гаспадарамі.

Бывала так, што гурт Дома культуры выходзіў з хаты, а насустрач, у тую ж хату, адразу заходзілі шчадраваць дзеці, якіх гаспадары частавалі пераважна цукеркамі. Дзеці, ў асноўным, ходзяць, не пераапранаючыся ў калядных персанажаў.

Такім чынам, можна сказаць, што ў аграгарадку “Дзятлавічы” абрад шчадравання застаецца ў жывым бытаванні, а Шчодры вечар для жыхароў з’яўляецца сапраўдным святам. У гэты дзень прынята, заходзячы ў хату, віншаваць гаспадароў са святам, калі сцямнее, вітаюцца: «Добры вэчор! Шчодры вэчор!» Калі ў госці ідуць некалькі чалавек, то імкнуцца, каб першым у хату зайшоў мужчына. Гэта лічыцца добрай прыкметай і праявай ветлівага стаўлення да гаспадароў, асабліва тых, што ва ўзросце. Правіла «Першым у хату заходзіць мужчына» ў Дзятлавічах прытрымліваюцца, акрамя Калядаў, і ў іншыя вялікія святы.

Алена ЛЯШКЕВІЧ

 

Фота Аляксея ПІСКУНА

СМІ
Аўтар(ы)
Звязаныя персаналіі
Звязаныя калектывы (гурты, установы)
Карта
Звязаныя лакацыі
Тэмы
Гэта кэшаваныя старонка. Апошняя сінхранізацыя з базай - 01.03.2021 11:17:26

Маеце пытанне ці заўвагу? Напішыце ў каментары. Звяртаем увагу, што каментары са спасылкамі і ад неаўтарызаваных аўтараў прэмадэруюцца.

Відэакурсы па этнаграфіі

Самы час вучыцца анлайн! Нашы відэакурсы размешчаны на адукацыйнай платформе Stepik.org і акрамя відэа утрымліваюць праверачныя тэсты для самакантролю.

Запісацца

Выкладчык: Уладзімір Лобач

Аб’ём: 70 урокаў, 14 гадзін відэа, 127 тэставых пытанняў

Курс прапануе паглыбленае азнаямленне з этнічнай гісторыяй і этнакультурнай спецыфікай Беларусі. Прадстаўлены лекцыі па раздзелах і тэмах вучэбнай праграмы "Этнаграфія Беларусі", якая выкладаецца аўтарам у Полацкім дзяржаўным універсітэце.

Запісацца

Выкладчык: Зміцер Скварчэўскі

Аб’ём: 13 урокаў, 2 гадзіны відэа, 100 тэставых пытанняў

Сярод разнастайных аспектаў беларускай міфалогіі, прадметам курсу абраны персанажны код: боствы, духі, дэманічныя істоты, героі і т.п.