::
2020.01.11 — Щедрый вечер - время примет и ритуалов / СБ. Беларусь сегодня / Советская Белоруссия / Рабочий
Загаловак
Щедрый вечер - время примет и ритуалов
Спасылка
Дата публікацыі
11.01.2020
Катэгорыя
публіцыстыка
Поўны тэкст

Куцця з каўбасой

Па народнай традыцыі ўвечары 13 студзеня святкавалі другую Багатую, Мясную, або Шчодрую, куццю. У гэты вечар было прынята накрываць багаты стол, які павінен быў забяспечыць прыбытак на працягу ўсяго года. Падавалі каўбасу, сальцісон, грэцкія бліны, сыр, масла, грыбную поліўку, мочаныя яблыкі, квашаную капусту, ягадныя кісялі. Каронная страва — засмажаная або звараная свіная галава — сімвал дабрабыту і пладавітасці. Даўней нашы продкі абавязкова забівалі кабанчыка перад Калядамі — «каб Каляды не гневаліся ды далі на ўсё добры ўраджай, а на гавяду харошы прыплод».
 Не абыходзілася вячэра і без абрадавай кашы — куцці. Фалькларысты Янка Крук і Аксана Катовіч успамінаюць цікавую традыцыю. Калi каша падыходзiла, чыгунок вымалi з печы i правяралі яго. Калi ён трэснуў, а каша вылезла з яго або асела, значыць, быць бядзе. Такую пасудзіну выкідвалі. А вось поўны чыгунок, наадварот, прадказваў сям’і шчасце. Часам гаспадыня клала ў прыгатаваную кашу пярсцёнак. Лічылася, калi яго на пачатку вячэры зачэрпне гаспадар, то ўвесь год сям’я будзе жыць багата.

Дзеля дабрабыту і шчасця ў хаце праводзілі і іншыя рытуальныя дзеянні. Палілі старыя мётлы і венікі — лічылася, што тады карова будзе даваць шмат малака. Запальвалі васковую свечку, каб пчолы радавалі мёдам. Кармілі курэй куццёй на разасланым абрусе, каб «прывязаць» іх да дома. У некаторых мясцінах існавала і такое дзіўнае правіла. У Шчодры вечар трэба было штосьці ўкрасці ў свайго суседа, але раніцай гэта ўкрадзенае неабходна было вярнуць. Калі чалавека ніхто не лавіў за гэтым сімвалічным злачынствам, то, лічылася, яго гаспадарцы нішто не пагражае цэлы год. Калі ж адбывалася наадварот, то прадказвалі, што гаспадарку напаткаюць крадзяжы і ўкрадзенае так і не вернецца.

У гэты вечар распачыналася шчадраванне. Калядоўшчыкі ішлі ад хаты да хаты, віншавалі гаспадароў са святам, жадалі здароўя, сямейнага дабрабыту, добрага ўраджаю. У пэўных рэгіёнах аўтэнтычныя калядныя абыходныя абрады право­дзяцца і сёння. Адзін з такіх — абрад «Шчадрэц» у вёсцы Рог Салігорскага раёна. Шчадраванне тут адбываецца з удзелам традыцыйных маскіраваных персанажаў — «казы», «жураўля», «каня», бабы і дзеда з унікальнай берасцяной маскай.

  mila@sb.by
СМІ
Аўтар(ы)
Звязаныя лакацыі
Тэмы
Гэта кэшаваныя старонка. Апошняя сінхранізацыя з базай - 08.09.2021 03:53:35

Маеце пытанне ці заўвагу? Напішыце ў каментары. Звяртаем увагу, што каментары са спасылкамі і ад неаўтарызаваных аўтараў прэмадэруюцца.

Відэакурсы па этнаграфіі

Самы час вучыцца анлайн! Нашы відэакурсы размешчаны на адукацыйнай платформе Stepik.org і акрамя відэа утрымліваюць праверачныя тэсты для самакантролю.

Запісацца

Выкладчык: Уладзімір Лобач

Аб’ём: 70 урокаў, 14 гадзін відэа, 127 тэставых пытанняў

Курс прапануе паглыбленае азнаямленне з этнічнай гісторыяй і этнакультурнай спецыфікай Беларусі. Прадстаўлены лекцыі па раздзелах і тэмах вучэбнай праграмы "Этнаграфія Беларусі", якая выкладаецца аўтарам у Полацкім дзяржаўным універсітэце.

Запісацца

Выкладчык: Зміцер Скварчэўскі

Аб’ём: 13 урокаў, 2 гадзіны відэа, 100 тэставых пытанняў

Сярод разнастайных аспектаў беларускай міфалогіі, прадметам курсу абраны персанажны код: боствы, духі, дэманічныя істоты, героі і т.п.