::
2019.08.09 — Лен одевал и согревал белорусов многие века / СБ. Беларусь сегодня / Советская Белоруссия / Рабочий
Загаловак
Лен одевал и согревал белорусов многие века
Спасылка
Дата публікацыі
09.08.2019
Катэгорыя
публіцыстыка
Поўны тэкст

Блакітнае «золата»

«Лён любіць паклон», — казалі нашы продкі. Але ж не толькі таму, што доўгі час гэтая сельскагаспадарчая расліна апрацоўвалася ўручную і, каб сарваць сцяблінкі, сапраўды прыходзілася нізка нагінацца. Да лёну спрадвеку ставіліся з вялікай павагай. Нездарма сёння яго кветкі ўплецены ў нацыянальны герб краіны.


На беларускай зямлі лён вырошчваўся са старадаўніх часоў. Нашы продкі хутка ацанілі яго карысныя якасці. З валакна ткалі палатно і шылі вопратку, рабілі прадметы побыту, майстравалі ­цацкі для дзяцей. Ільняную кастру выкарыстоўвалі як уцяпляльнік і паліва. З семені выціскалі алей, з якога выраблялі аліфу і фарбу, а яшчэ яго выкарыстоўвалі для лекавых націранняў і мазяў, ужывалі ў ежу.

Лён часта сустракаецца ў беларускім фальклоры, сімвалізуючы чыстыя думкі, дабрыню, працавітасць. Пра яго спя­валі, складалі вершы, прыказкі і прымаўкі. Напрыклад, у народзе казалі: «Лён усіх апранае» ці «Лён — кашуля ў полі».

ETNA.BY

Таксама з дапамогай гэтай расліны варажылі. Фалькла­рысты Аксана Катовіч і Янка Крук пішуць, што на Беларусі існаваў такі звычай: ранняй вясной незамужнія дзяўчаты сеялі на агародзе палоску лёну і па яе ўсходах варажылі пра свой лёс. Добры рост прадказваў шчаслівую долю, дрэнны азначаў, што не відаць дзяўчыне «жыцця-долі». Лён актыўна выкарыстоўвалі ў вясельным абрадзе. Яго доўгія валокны нагадвалі дзявоцкую прыгажосць — доўгую касу. Каб нявеста хутка парадавала сям’ю нараджэннем здаровых дзяцей, ёй у косы на вяселле ўпляталі валокны лёну. А насенне выкарыстоўвалі падчас абсыпання маладых.



Яшчэ больш пра лён у беларускай традыцыі можна давецца падчас заняткаў у Беларускім дзяржаўным музеі архітэктуры і побыту. На яго тэрыторыі нават ёсць асобная экспазіцыя «Беларускі лён», якая размяшчаецца ў будынку гумна — помніка архітэктуры «Ся­дзіба з вёскі Заброддзе Стаўбцоўскага раёна».

mila@sb.by
СМІ
Аўтар(ы)
Звязаныя калектывы (гурты, установы)
Карта
Звязаныя лакацыі
Тэмы
Гэта кэшаваныя старонка. Апошняя сінхранізацыя з базай - 30.04.2021 23:33:01

Маеце пытанне ці заўвагу? Напішыце ў каментары. Звяртаем увагу, што каментары са спасылкамі і ад неаўтарызаваных аўтараў прэмадэруюцца.

Відэакурсы па этнаграфіі

Самы час вучыцца анлайн! Нашы відэакурсы размешчаны на адукацыйнай платформе Stepik.org і акрамя відэа утрымліваюць праверачныя тэсты для самакантролю.

Запісацца

Выкладчык: Уладзімір Лобач

Аб’ём: 70 урокаў, 14 гадзін відэа, 127 тэставых пытанняў

Курс прапануе паглыбленае азнаямленне з этнічнай гісторыяй і этнакультурнай спецыфікай Беларусі. Прадстаўлены лекцыі па раздзелах і тэмах вучэбнай праграмы "Этнаграфія Беларусі", якая выкладаецца аўтарам у Полацкім дзяржаўным універсітэце.

Запісацца

Выкладчык: Зміцер Скварчэўскі

Аб’ём: 13 урокаў, 2 гадзіны відэа, 100 тэставых пытанняў

Сярод разнастайных аспектаў беларускай міфалогіі, прадметам курсу абраны персанажны код: боствы, духі, дэманічныя істоты, героі і т.п.