::
2019.12.27 — Без елки и шампанского: как отмечали Новый год наши предки / СБ. Беларусь сегодня / Советская Белоруссия / Рабочий
Загаловак
Без елки и шампанского: как отмечали Новый год наши предки
Спасылка
Дата публікацыі
27.12.2019
Катэгорыя
публіцыстыка
Поўны тэкст

Мёд у келіху

Сёння Новый год — адно з самых чаканых свят сярод дзяцей і дарослых. Аднак для нашых продкаў пачатак новага календара не меў ніякага значэння. Свята, якое яны адзначалі, хутчэй можна назваць Навалеццем, звязаным з нараджэннем сонца і пачаткам новага вегетатыўнага цыкла. Вось чаму Новы год у гісторыі беларусаў адзначаўся і 1 сакавіка, і 1 верасня.
LIVINGHERITAGE.BY
ФОТА МАКСІМА ВЕЧАРА
Нашмат больш важным святам для нашых продкаў было Нараджэнне Хрыстова, якое ў традыцыі сплялося з нараджэннем сонца. Свята адзначалася ў час першай, так званай беднай, куцці. Поснай, стрыманай была і трэцяя куцця, напярэдадні Вадохрышча. Багатая куцця, якую яшчэ называюць Шчодрай, Шчодрыкам, Шчодрым вечарам, прыпадала на 31 снежня ў католікаў і на 13 студзеня ў праваслаўных. Падчас яе нашы продкі і адзначалі пераход ад аднаго земляробчага года да другога.

Напярэдадні свята вычышчалі хату і падворак, хадзілі ў лазню, стараліся апрануцца ва ўсё чыстае і па магчымасці — новае. Рыхтавалі багаты стол, каб цешыцца дастаткам у наступным годзе. На свята падавалі каўбасы, катлеты і іншыя стравы са свініны або ялавічыны, масла, сыр, бліны, верашчаку, гародніну, рыбу, грыбы. Пілі кампот, піва і сыту — разбаўлены ў халоднай вадзе мёд.

Ёлку не ўпрыгожвалі. Такая традыцыя з’явілася толькі ў ХХ стагоддзі. Падарункамі таксама не абменьваліся — гэта рабілі на Вялікдзень. Затое на Шчодрык абавязкова праводзілі абрад засявання. Дзеці заходзілі ў хаты з торбачкамі, поўнымі зерня жыта, аўса, ячменю, спявалі калядкі, рассыпалі па падлозе зярняткі, прыгаворваючы: «Сею, сею, засяваю! З Новым годам паздраўляю!» За выкананне рытуалу, які абяцаў гаспадарам багаты ўраджайны год, малыя атрымлівалі сушаныя ягады, арэхі, каўбасы і іншае.

Не абыходзілася навагодняе свята і без варожбаў, якія былі асабліва папулярныя сярод маладых незамужніх дзяўчат. Было распаўсюджана класціся спаць у адной панчосе, прыгаворваючы: «Суджаны-раджаны, дай мне знаць, хто будзе маю ножку ра­зуваць». Часам таксама каля ложка ставілі канструкцыю з мосцікам — на міску клалі якую-небудзь лучынку ці палачку. Казалі: «Сасніся той, хто будзе мой».

mila@sb.by
СМІ
Аўтар(ы)
Звязаныя лакацыі
Тэмы
Гэта кэшаваныя старонка. Апошняя сінхранізацыя з базай - 27.08.2021 01:05:29

Маеце пытанне ці заўвагу? Напішыце ў каментары. Звяртаем увагу, што каментары са спасылкамі і ад неаўтарызаваных аўтараў прэмадэруюцца.

Відэакурсы па этнаграфіі

Самы час вучыцца анлайн! Нашы відэакурсы размешчаны на адукацыйнай платформе Stepik.org і акрамя відэа утрымліваюць праверачныя тэсты для самакантролю.

Запісацца

Выкладчык: Уладзімір Лобач

Аб’ём: 70 урокаў, 14 гадзін відэа, 127 тэставых пытанняў

Курс прапануе паглыбленае азнаямленне з этнічнай гісторыяй і этнакультурнай спецыфікай Беларусі. Прадстаўлены лекцыі па раздзелах і тэмах вучэбнай праграмы "Этнаграфія Беларусі", якая выкладаецца аўтарам у Полацкім дзяржаўным універсітэце.

Запісацца

Выкладчык: Зміцер Скварчэўскі

Аб’ём: 13 урокаў, 2 гадзіны відэа, 100 тэставых пытанняў

Сярод разнастайных аспектаў беларускай міфалогіі, прадметам курсу абраны персанажны код: боствы, духі, дэманічныя істоты, героі і т.п.