Поўная назва (для бібліяграфій)

Бажок Ю. Апатрапейныя сродкі і дзеянні супраць нябожчыкаў, якія ходзяць, у міфалагічных наратывах, павер’ях і імператывах // Беларускі фальклор: матэрыялы і даследаванні. Збор. навук. прац. Вып. 7. – Мінск: Беларус. навука, 2020. С. 284-317.

Аўтар(ы)

Гады публікацыі

Звязаныя лакацыі

Аннотация

Юлия Божок

Апотропеические средства и действия против ходячих покойников в мифологических нарративах, преданиях и императивах

В статье рассмотрены апотропеические средства и действия против ходячих покойников, представленные множеством мотивов и аламотивов, выделенных на основе анализа более 800 ответов на вопрос «Что делали в старину, чтобы покойник не ходил?» базы Белорусского фольклорно-этнолингвистического атласа (далее БФЭЛА) (территориально ответы охватывают все 6 историко-этнографических регионов Беларуси). В научный оборот введено множество полевых материалов, которые записывались в течение 30 лет (с 1985 по 2016 гг.) в 326 деревнях почти 100 районов всех областей Беларуси.

Также впервые вводится новая для белорусскоязычных исследований номинация ходячих покойников “нябожчыкі, якія ходзяць”, основанная на анализе нескольких сотен текстов базы БФЭЛА и предложенная по принципу, чаще всего использованному самими информантами: локальное общее название умершего человека плюс глагольное обозначение его возможности передвижения.

Выделенные мотивы были объединены в группы и послужили основой для создания десяти карт, с помощью которых установлена география распространения на территории Беларуси тех или иных мер против ходячих покойников: «Обсыпание как апотропеическое действие», «Апотропеические действия с пищей», «Отделение головы как апотропеическое действие», «Апотропеические действия с колом», «Словесная магия как апотропеическое средство» (и другие).

Анализ составленных карт предварительно указывает на широкое распространение данного мифологического персонажа на всей территории Беларуси, причем выделены различные ареалы распространения разных защитных мер против ходячих покойников.

Summary

Julija Bažok

Apotropic means and actions against the appearance of Undead-corpses in mythological narratives, stories and imperatives

The article examines apotropic means and actions against the appearance of Undead-corpses, represented by a variety of motives and alamotives, highlighted on the basis of an analysis of more than 800 answers to the question “What did you do in the old days so that a dead person doesn’t walk?” from the Belarusian Folklore-Ethnolinguistic Atlas (below BFELA) (territorially answers cover all 6 historical and ethnographic regions of Belarus). A lot of new field materials were put into scientific circulation, which were recorded all over 30 years (from 1985 to 2016) in 326 villages in almost 100 districts of all regions of Belarus.

A new nomination for Undead-corpses in Belarusian-language research is also introduced for the first time — “нябожчыкі, якія ходзяць”. This nomination based on an analysis of several hundred texts of the BFELA database and proposed according to the principle most often used by the informants themselves: the local common name of the deceased person plus a verb designation of his mobility.

The selected motives were combined into groups and served as the basis for creating ten maps, with the help of which the geography of the distribution in Belarus of certain measures against the appearance of Undead-corpses was established: “Strewing as an apotropic action”, “Apotropic actions with food”, “Separation of the head from corpse as apotropic action”, “Apotropic actions with a stake (to the heart)”, “Verbal magic as an apotropic means” (and others).

An analysis of the maps set gives the possibility to make preliminary conclusions the widespread distribution of this mythological character throughout Belarus, with different areas of distribution of various protective measures against the appearance of Undead-corpses being highlighted.

На жаль, перадпрагляд немагчымы. Калі ласка, скарыстайцеся вонкавымі спасылкамі ніжэй
Гэта кэшаваныя старонка. Апошняя сінхранізацыя з базай - 26.07.2021 08:33:38

Маеце пытанне ці заўвагу? Напішыце ў каментары. Звяртаем увагу, што каментары са спасылкамі і ад неаўтарызаваных аўтараў прэмадэруюцца.

Відэакурсы па этнаграфіі

Самы час вучыцца анлайн! Нашы відэакурсы размешчаны на адукацыйнай платформе Stepik.org і акрамя відэа утрымліваюць праверачныя тэсты для самакантролю.

Запісацца

Выкладчык: Уладзімір Лобач

Аб’ём: 70 урокаў, 14 гадзін відэа, 127 тэставых пытанняў

Курс прапануе паглыбленае азнаямленне з этнічнай гісторыяй і этнакультурнай спецыфікай Беларусі. Прадстаўлены лекцыі па раздзелах і тэмах вучэбнай праграмы "Этнаграфія Беларусі", якая выкладаецца аўтарам у Полацкім дзяржаўным універсітэце.

Запісацца

Выкладчык: Зміцер Скварчэўскі

Аб’ём: 13 урокаў, 2 гадзіны відэа, 100 тэставых пытанняў

Сярод разнастайных аспектаў беларускай міфалогіі, прадметам курсу абраны персанажны код: боствы, духі, дэманічныя істоты, героі і т.п.