:: calculation
2012
Загаловак text
Адчыняйцеся, нябёсы, Юр'я ідзе!
Спасылка embed
дасяжна толькі ў поўнай версіі
Дата публікацыі date
05.05.2012
Катэгорыя category
рэпартажы
Поўны тэкст text

лавнаяНовостиНовости Общества

Адчыняйцеся, нябёсы, Юр'я ідзе!

05.05.2012 — Новости Общества | Звязда  

Размер текста:
A
A
A

"Да подай, маці, ключы

Небеса атварыці,

Да росаньку спусціці:

На новае лета, на зялёнае жыта,

На жыта, на пшаніцу,

На ўсяку пашніцу...."

Яшчэ да першага выгану каровы за вароты ў поле ў Іванавай Слабадзе жанчыны водзяць карагод і спяваюць юраўскія песні. А першы выган адбываўся 6 мая, якраз на Юр'я:

"Ой, што ж карагод

Сам Бог напярод.

Дзе карагод ходзіць —

там жыта родзіць,

А дзе не бывае —

То там палягае..."

Юраўскі карагод у гэтым куточку Убарцкага Палесся — не проста малітва, звернутая да паганскага бога, які адмыкае зямлю і спрыяе земляробству, а сапраўднае рытуальнае дзейства. Вось што спяваюць-замаўляюць здавён у вёсцы, выганяючы "тавар":

"Ідзі, кароўка, у поле,

Зялёную траву паядай,

Юр'еву расу папівай.

А ты, Юр'я, з таварам хадзі,

Стада глядзі,

Разам з таварам дамоў ідзі!"

Рытуальнымі дзеянням-просьбамі гаспадыні нібы баранілі ад нячыстай сілы сваіх дойных карміліц:

"На разыходных дарогах

Будзе стаяць ведзьмярыха —

Вялікая дойніца.

Рожкамі адкаліся,

Ножкамі адбрыкніся,

Хвосцікам адмахніся —

К сабе вядзьмарку не падпусці,

Нясі свой удой дамоў..."

Штогод 6 мая па традыцыі ладзяць вясновага (галоднага) Юр'я на вясковых скрыжаваннях і ў полі, дзе буйна ўзыходзяць пасевы. Лічаныя вёскі ў Беларусі захавалі прыгожую і відовішчную спеўна-карагодную традыцыю святкавання Юр'я. Сярод іх Іванава Слабада, у якой абрад уключае нашэнне ўпрыгожанай ёлкі і чырвонай хусткі-сцяга.

"Чырвоны "сцяг" сімвалізуе жыта, якое красуе ў полі, а яшчэ бароніць пасевы ад навальніц, граду і дажджоў, — тлумачыць сэнс карагодных сімвалаў Вольга Карась. — Няхай гэтак каласочкі на жыце шумляць, як коснічкі на ёлцы зіхацяць".

Пасля карагоду ўпрыгожаную ёлку пакідаюць у полі як ахвяру дзеля ўрадлівасці, добрых ўсходаў і багатага ўраджаю, на які спадзяецца кожны гаспадар. А гурт жанчын крочыць ад хаты да хаты, не толькі спяваючы пад вокнамі, каб атрымаць традыцыйныя яйкі і бліны, але і каб падняць настрой "крывымі" танцамі — "баціначкамі" і вясёлай спеўнай гульнёй "вароты". Вясковы гарманіст Рыгор Карась дае такога жару, што ногі самі просяцца ў скокі.

Сёння ў Іванавай Слабадзе галоўнымі захавальнікамі і Юр'еўскага, і іншых старажытных абрадаў з'яўляецца заслужаны аматарскі калектыў "Журавінка". Захоўваючы песні, рамёствы, традыцыйны касцюм, удзельніцы самадзейнасці захоўваюць, без перабольшвання, душу вёскі, яе твар. Захаванне абрадаў ніколькі не пярэчыць сучаснаму жыццю, у якім хутка нівелююцца і знікаюць рысы самабытнасці нават такога багатага рэгіёна, як Палессе. І няхай сабе карагод на Юр'я ў Слабадзе не выконвае цяпер тых сэнсавых гаспадарчых функцый, якія былі раней, заўтра вясковая раніца абудзіцца ўсё тымі ж адвечнымі словамі:

"За чэрэтам зеляненькім

Ляжыць ралля не арана,

Не арана, не пахана.

Па той раллі ходзіць панна..."

Анатоль Кляшчук.

Фота аўтара.

Лельчыцкі раён.

СМІ app
Аўтар(ы) app
Карта calculation
Звязаныя лакацыі app
Тэмы app
Гэта кэшаваныя старонка. Апошняя сінхранізацыя з базай - 12.05.2018 07:41:53